Platforma AM4 jeszcze niedawno wydawała się skazana na zapomnienie, ale gwałtownie rosnące ceny sprawiają, że znów staje się realną opcją. Zestaw z Ryzen 7 5800X kosztuje dziś około 2200 zł, co przy obecnej sytuacji cenowej jest całkiem atrakcyjną propozycją za ośmiordzeniowy procesor. Procesory X3D na AM4 praktycznie znikły z rynku, a dopłata do Ryzen 9 w kontekście gamingu nie ma sensu, bo dodatkowe rdzenie nie dają praktycznie żadnych korzyści w grach.

Postanowiłem sprawdzić, jak AM4 z 5800X wypada w roku 2026. Przetestowałem ten procesor aż w 18 grach plus 4 testy z ray tracingiem, porównując go z Ryzen 7800X3D. Nie chodziło mi o ustalenie, który procesor jest szybszy, bo to oczywiste. Chciałem precyzyjnie zmierzyć, ile wydajności tracimy decydując się na starszą platformę.

Różnica w kosztach robi wrażenie

Żeby porównanie było uczciwe, musiałem zestawić nie tylko wydajność, ale też cenę. Za 7800X3D, płytę główną tej samej klasy i 32 GB pamięci DDR5 płacimy dziś blisko 3900 zł. To ogromna 75% dopłata w stosunku do zestawu na AM4. Różnica kosztów jest naprawdę spora.

Testy przeprowadziłem z kartą RTX 4080 Super. Wybór tego układu pozwala w rozdzielczości 1080p precyzyjnie wskazać limity procesorów. Sprawdziłem też rozdzielczości 1440p oraz 4K, żeby pokazać realne różnice w codziennym użytkowaniu.

Gry e-sportowe pokazują skalę różnic

W CS2 oba procesory zapewniają ekstremalną wydajność w Full HD, ale 7800X3D ma ponad 50% przewagi w parametrze 1% low. To gwarantuje idealną płynność na szybkich monitorach. W 1440p architektura Zen4 utrzymuje ponad 20% przewagi, a przy 4K oba procesory przekraczają 200 klatek na sekundę.

Marvel Rivals okazał się znacznie bardziej wymagający. W Full HD przewaga AM5 wynosi blisko 36%, a Ryzen 5800X staje się wyraźnym wąskim gardłem. W 1440p różnica spada do 8%, bo głównym ogranicznikiem staje się RTX 4080 Super. Przy 4K z aktywnym DLSS w trybie ultra quality różnica rośnie do 12%.

Rainbow Six Siege to tytuł, w którym nowa architektura dosłownie miażdży starą, wypracowując ponad 60% przewagi w Full HD. To jeden z tych tytułów, którym AM5 pokazuje znacznie wyższą wydajność. Przy 1440p dystans topnieje do 20%, ale dopiero przy 4K różnica praktycznie zanika.

Gry single player ujawniają prawdę

Arc Riders pokazuje dramatyczne różnice. W Full HD przy ustawieniach filmowych różnica wynosi ponad 60%. W 1440p mamy ponad dwukrotny wzrost wydajności na korzyść AM5. To wynik, obok którego nie da się przejść obojętnie. Przejście z 72 klatek na 129 w parametrze 1% low to praktycznie skok do zupełnie innej ligi płynności.

Avatar Frontiers of Pandora zasługuje na pochwały za optymalizację. To podręcznikowy przykład tego, jak należy pisać gry, żeby potrafiły zrobić użytek z jednostki centralnej. Wyniki na obu platformach są praktycznie identyczne, co pokazuje, że 5800X mógłby dotrzymywać kroku nowszej architekturze, gdyby deweloperzy bardziej przyłożyli się do optymalizacji.

Szkoda tylko, że Avatar to jedyny taki przykład w całym zestawie dzisiejszych gier. Clare Obscure Expedition 33 szybko przywraca nas do rzeczywistości, w której optymalizacja rodem z Avatara to miłe wspomnienie. Starszy procesor uderza w wyraźny szklany sufit 90 kilku klatek, którego nie może przeskoczyć ani w 1080p, ani w 1440p.

Cyberpunk 2077 i inne wymagające tytuły

Cyberpunk 2077 przetestowałem w Docktown, w hali targowej wypełnionej NPC. W Full HD przewaga AM5 wynosi blisko 27%. Parametr 1% low na 7800X3D wyniósł 92 klatki, co oznacza, że najniższe spadki na AM5 są wyższe niż średni wynik na AM4. Po zwiększeniu rozdzielczości różnica zaciera się do zaledwie 2,9%.

Kingdom Come: Deliverance 2 pokazuje, gdzie kończą się możliwości starszej architektury. W 1080p 7800X3D osiąga 144 klatki, co daje 60% przewagi nad 5800X, który osiąga średnią 90 FPS. Ten wynik 90-91 klatek powtarza się na starszej podstawce praktycznie w każdej rozdzielczości, co oznacza, że AM4 osiąga swój bezwzględny limit.

Wiedźmin 3 ujawnia specyficzne ograniczenie. W 1080p Ryzen 5800X dławi system tak mocno, że utylizacja 4080 Super spada poniżej progu wymaganego do utrzymania wysokich zegarów GPU. Karta pracuje w niższym stanie energetycznym, co paradoksalnie skutkuje gorszą wydajnością niż w 1440p na tych samych ustawieniach. Blisko 70% przewaga 7800X3D obrazuje skalę wąskiego gardła.

Ray tracing zwiększa różnice

Włączenie śledzenia promieni zmusza procesor do ciągłego układania specjalnej mapy obiektów w grze. W takich ekstremalnych warunkach nowsza architektura oferuje realną korzyść. W Controlu po aktywacji ray tracingu dystans w 1080p drastycznie rośnie do 47%. W Red Dead Redemption 2 z ray tracingiem AM5 deklasuje starszego Ryzena, dowoząc blisko 70% przewagi w 1080p.

Średnie wyniki mówią wszystko

Po przetestowaniu 22 scenariuszy mogę przedstawić średnie rezultaty. Różnica w 1080p wynosi 34% na korzyść nowszej architektury. 7800X3D wyraźnie lepiej radzi sobie z obsługą karty klasy 4080 Super, co widać po wartościach 1% low, które są o ponad 20 klatek wyższe.

W 1440p dystans maleje do niespełna 20%. Obciążenie przesuwa się w stronę karty graficznej, co sprawia, że przewaga dodatkowej pamięci L3 cache staje się mniej kluczowa. W 4K wpływ procesora na końcowy wynik staje się marginalny, a wyniki niemal się zrównują.

Średnie obciążenie karty graficznej w 1080p dla Ryzena 5800X to jedynie 73%. Ryzen 7800X3D potrafił zmusić kartę do pracy na poziomie prawie 95%. To pokazuje skalę bottlenecka na starszej platformie.

Analiza opłacalności

W przeliczeniu na pojedynczą klatkę obrazu przepaść między platformami jest wyraźna. W Full HD dopłata do nowszej konfiguracji jeszcze się broni, ale w wyższych rozdzielczościach korzyści stają się marginalne. Przy obecnych cenach pamięci każda klatka dostarczona przez AM5 kosztuje w 4K niemal dwa razy tyle co na AM4.

Wybór AM4 w 2026 roku to świadome postawienie na maksymalną wydajność w ramach konkretnego budżetu. Trzeba jednak mieć świadomość, że ta podstawka jest technologicznie martwa. Każda próba zwiększenia mocy będzie wymagała wymiany całej platformy, podczas gdy AM5 obsłuży przynajmniej jedną, a według przecieków nawet dwie nadchodzące generacje Ryzenów.

Ostatecznie wybór sprowadza się do tego, czy priorytetem jest natychmiastowa oszczędność, czy fundament pod łatwiejszą modernizację w przyszłości. Dostarczam rzetelne dane z testów, a decyzja należy do was.